Elektrikli araçlar tekerlekleri yerde kalacak şekilde çekilmemeli, kayar kasa (platform) çekiciyle dört tekerleği de yerden kesilerek taşınmalıdır. Sebebi, elektrik motorunun tekerleklere doğrudan bağlı olması ve tekerlek döndüğünde motorun jeneratör gibi davranarak sisteme akım üretmesidir; bu, güç elektroniğinde ve batarya devresinde hasara yol açabilir. Ayrıca çoğu elektrikli araçta mekanik boş konum yoktur, park kilidi elektroniktir.
Elektrikli araç neden kancayla çekilemez?
İçten yanmalı bir araçta motor ile tekerlek arasında debriyaj ya da tork konvertörü vardır; vites boşa alındığında bağlantı kesilir. Elektrikli araçların büyük çoğunluğunda ise elektrik motoru sabit oranlı bir redüktör üzerinden tekerleklere doğrudan bağlıdır ve bu bağlantı ayrılamaz.
Tekerlek döndüğünde motor da döner. Elektrik motoru dışarıdan döndürüldüğünde jeneratör gibi çalışır ve akım üretir. Bu akım, araç kapalıyken kontrolsüz biçimde güç elektroniğine (invertör) ulaşır. Uzun mesafede aşırı ısınma, invertör hasarı veya batarya yönetim sisteminde arıza meydana gelebilir.
Rejeneratif fren sisteminin çalışma mantığı da budur: araç yavaşlarken motor jeneratöre dönüşüp bataryayı şarj eder. Çekme sırasında aynı olay istem dışı ve kontrolsüz gerçekleşir.
Elektronik park kilidi ve boş konum sorunu
Elektrikli araçlarda P konumu mekanik bir vites değil, elektronik olarak kumanda edilen bir park pimidir. Araç kapalıyken ya da yüksek voltaj sistemi devre dışıyken bu pim kilitli kalır ve tekerlekler dönmez.
Bazı markalar bu durum için taşıma modu (tow mode / transport mode) sunar. Bu mod, park kilidini serbest bırakarak aracın platforma çekilmesini mümkün kılar. Aktifleştirme yöntemi markadan markaya değişir ve genellikle 12 volt yardımcı akünün sağlam olmasını gerektirir.
12 volt yardımcı akü bittiğinde araç kapıları açılamayabilir, ekran çalışmayabilir ve taşıma modu etkinleştirilemez. Bu durumda 12 volt sisteme harici besleme verilerek araç uyandırılır; bu işlem üreticinin talimatına göre yapılmalıdır.
- Aracın kullanım kılavuzunda taşıma modu bölümü kontrol edilir.
- 12 volt yardımcı akü zayıfsa önce bu sistem beslenir.
- Taşıma modu etkinleştirilemiyorsa tekerlek altı taşıma arabaları (skate/dolly) kullanılır.
- Araç, çekme halkası (tow eye) noktasından platforma alınır; gövdenin rastgele bir yerinden halat bağlanmaz.
- Platformda dört tekerlek de bağlama kayışlarıyla sabitlenir.
Kaza sonrası elektrikli araçta ek riskler
Batarya paketi darbe almış bir elektrikli araçta hücre içi kısa devre gelişebilir ve bu, saatler hatta günler sonra ısı artışına yol açabilir. Bu yüzden kaza yapan elektrikli araçların taşınmasında ve park edilmesinde farklı kurallar uygulanır.
Araçta yanık kokusu, tıslama sesi, duman, alt taraftan sıvı sızıntısı veya batarya bölgesinde deformasyon varsa araca yaklaşmayın ve 112'yi arayın. Bu bir yangın riski değerlendirmesidir ve itfaiyenin bilgilendirilmesi gerekir.
Hasarlı elektrikli araçlar, taşındıktan sonra kapalı alanlarda ve başka araçların dibinde bekletilmez; açık alanda, diğer araçlardan mesafeli bir noktada gözlem altında tutulur.
- Turuncu renkli yüksek voltaj kablolarına kesinlikle dokunulmaz.
- Kaza sonrası araç yalnızca eğitimli ekip tarafından hareket ettirilir.
- Duman, koku, tıslama veya ısı belirtisi varsa 112 aranır.
- Araç açık alanda ve diğer araçlardan uzakta bekletilir.
- Şarj kablosu takılıysa önce şarj bağlantısı güvenli biçimde kesilir.
Hibrit ve şarjlı hibrit araçlarda durum
Hibrit araçlar da elektrik motorunu aktarma organlarına doğrudan bağlar. Bu nedenle hibritlerde de tekerlekleri yerde bırakarak çekme çoğu modelde önerilmez.
Bazı hibrit modellerde şanzıman yapısı gereği kısa mesafe çekmeye izin verilebilir, ancak bu izin markaya özeldir ve mutlaka kılavuzdan doğrulanmalıdır. Belirsizlik varsa platform tercih edilir.
Şarjlı hibritlerde (PHEV) batarya paketi daha büyüktür ve kaza sonrası riskler tam elektrikli araçlara benzer şekilde değerlendirilir.
Elektrikli aracınız yolda kaldıysa
Şarj bittiği için duran bir elektrikli araç, yol kenarında hızlı şarj edilemez; taşınması gerekir. Aracın en yakın şarj istasyonuna platformla götürülmesi standart uygulamadır.
Çekici çağırırken aracın elektrikli olduğunu, markasını, modelini ve taşıma modunun etkinleştirilip etkinleştirilemediğini belirtin. Bu bilgi, gelen ekipmanın doğru seçilmesini sağlar.
Erdemli ve Mersin çevresinde elektrikli araç taşıma için kayar kasa çekici desteği 0545 145 33 14 numarası üzerinden koordine edilebilir.
Sık sorulan sorular
Elektrikli araç çekilir mi?
+
Elektrikli araçlar tekerlekleri yerde kalacak şekilde çekilmemelidir; doğru yöntem kayar kasa çekiciyle dört tekerleğin de yerden kesilmesidir. Elektrik motoru tekerleklere doğrudan bağlı olduğu için tekerlek döndüğünde motor jeneratör gibi akım üretir ve güç elektroniğine zarar verebilir.
Elektrikli araç çekilirse ne olur?
+
Tekerlekleri yerde çekilen elektrikli araçta motor dışarıdan döndürülür ve kontrolsüz akım üreterek invertörün aşırı ısınmasına ya da batarya yönetim sisteminde arızaya yol açabilir. Ayrıca elektronik park kilidi serbest bırakılamazsa tekerlekler sürüklenir ve lastik/aktarma organı hasarı oluşur.
Elektrikli araçta taşıma modu (tow mode) nedir?
+
Taşıma modu, elektronik park kilidini serbest bırakarak aracın platforma çekilebilmesini sağlayan bir moddur. Etkinleştirme yöntemi markaya göre değişir ve genellikle 12 volt yardımcı akünün çalışır durumda olmasını gerektirir.
Şarjı biten elektrikli araç yolda şarj edilebilir mi?
+
Hayır, yol kenarında pratik bir hızlı şarj çözümü yoktur; şarjı biten araç en yakın şarj istasyonuna taşınır. Taşıma kayar kasa çekiciyle yapılır.
Kaza yapmış elektrikli araç hemen taşınabilir mi?
+
Kaza sonrası batarya paketi darbe aldıysa araca yaklaşmadan önce duman, koku, tıslama ve sızıntı kontrolü yapılmalıdır. Bu belirtiler varsa 112 aranır; araç eğitimli ekipçe taşınır ve açık alanda, diğer araçlardan uzakta bekletilir.
İlgili rehberler
İlgili hizmetler
Bu içerik Eylül Oto Kurtarma tarafından hazırlanmıştır. Acil bir durumda bize ulaşın.