Otomatik vitesli araçlar kancalı çekiciyle çekilmemeli, kayar kasa (platform) çekiciye tam yüklenerek taşınmalıdır. Sebebi, otomatik şanzımanın yağ pompasının motor çalışmadan devreye girmemesi ve tahrik tekerlekleri yerde dönerken şanzıman iç parçalarının yağsız kalmasıdır. Zorunlu hâllerde bazı üreticiler N konumunda, düşük hızda ve kısa mesafede çekmeye izin verir; sınır değerler aracın kullanım kılavuzunda yazar.
Otomatik şanzıman neden çekilirken zarar görür?
Otomatik şanzımanın içindeki yağ pompası motordan tahrik alır. Motor çalışmadığında pompa dönmez ve şanzıman içindeki basınçlı yağ dolaşımı durur. Yağ dolaşımı olmadan planet dişliler, burçlar ve balatalar yağsız ve soğutmasız kalır.
Araç kancalı çekiciyle çekildiğinde yerde kalan tahrik tekerlekleri, aktarma organları üzerinden şanzımanı dışarıdan döndürmeye başlar. Yağsız dönen parçalar kısa sürede ısınır ve aşınır. Hasar çoğu zaman anında fark edilmez; birkaç yüz kilometre sonra kayma, sarsıntı veya tam arıza olarak ortaya çıkar.
Bu risk CVT ve çift kavramalı (DSG/DCT) şanzımanlarda da geçerlidir. CVT şanzımanların kayış-konik yapısı, düşük yağ basıncında dışarıdan tahrike özellikle hassastır.
Doğru yöntem: platforma tam yükleme
Otomatik vitesli bir aracın en güvenli taşınma şekli, dört tekerleğin de yerden kesildiği kayar kasa (sal/platform) çekicidir. Araç vinçle platforma çekilir, sabitlenir ve tekerlekler hiç dönmeden taşınır.
Kayar kasa aynı zamanda düşük gövdeli, spor süspansiyonlu ve ön tamponu alçak araçlar için de en az hasar riski taşıyan yöntemdir. Yükleme sırasında rampa açısı önemlidir; alçak araçlarda tahta takoz veya rampa uzatması kullanılır.
- Araç vitesi N konumuna alınır, kontak açık pozisyona getirilir ki direksiyon kilidi devreye girmesin.
- Elektronik el freni varsa serbest bırakılır; kilitli kaldıysa üreticinin servis moduna göre çözülür.
- Araç vinç halatıyla, çekme kancası (halka) noktasından platforma çekilir.
- Platformda dört tekerlek de bağlama kayışlarıyla sabitlenir.
- Yükleme bittikten sonra araç P konumuna alınır ve kontak kapatılır.
Kancalı çekiciyle çekmek zorunda kalınırsa
Bazı dar sokak, kapalı otopark girişi veya yol kenarı koşullarında kayar kasa aracın yanına yanaşamaz. Bu durumda araç, kancalı çekiciyle önce güvenli bir alana alınıp oradan platforma yüklenir.
Kancalı çekicide kritik nokta, tahrik tekerleklerinin yerden kesilmesidir. Önden çekişli bir araçta ön aks kaldırılır; arkadan çekişli araçta arka aks kaldırılır. Dört tekerlekten çekişli (AWD/4x4) araçlarda hiçbir aks yerde bırakılmamalıdır.
Yerde kalan aksın tekerlekleri de dönecekse, aradaki mesafeyi kısa tutmak ve hızı düşürmek gerekir. Bu yine de bir zorunluluk çözümüdür; tercih edilen yöntem değildir.
- Önden çekişli otomatik araç: ön tekerlekler havada olmalı.
- Arkadan çekişli otomatik araç: arka tekerlekler havada olmalı.
- Dört çeker (AWD/4x4) araç: tüm tekerlekler yerden kesilmeli, yani platform zorunlu.
- Ara çözüm olarak yerde kalan aksın altına dolly (taşıma arabası) konulabilir.
Kullanım kılavuzu ne diyor?
Otomatik vitesli araçların bir kısmı, acil durumlar için sınırlı çekmeye izin verir. Bu izin genellikle üç koşula bağlıdır: vites N konumunda olacak, belirli bir hızın altında kalınacak ve belirli bir mesafe aşılmayacak. Bu değerler markaya ve şanzıman tipine göre değişir.
Bazı modellerde ise kılavuzda açıkça tekerlekler yerde çekilmez ifadesi bulunur. Emin olmadığınız durumda varsayılan davranış platformla taşımaktır; şanzıman onarımının maliyeti, doğru ekipmanla taşımanın çok üzerindedir.
Aracın kılavuzuna ulaşamıyorsanız çekici çağırırken markayı, modeli ve şanzıman tipini bildirin. Eylül Oto Kurtarma'yı 0545 145 33 14 numarasından ararken bu bilgiyi vermeniz, doğrudan kayar kasa ile gelinmesini sağlar.
Otomatik araç iterek çalıştırılır mı?
Hayır. Düz vitesli araçlarda kullanılan iterek çalıştırma yöntemi otomatik vitesli araçlarda işe yaramaz. Motor durduğunda şanzıman yağ basıncı oluşmadığı için tekerlekten motora tork aktarımı sağlanamaz.
İterek çalıştırmaya çalışmak hem sonuç vermez hem de şanzımana ve katalitik konvertöre zarar verebilir. Akü kaynaklı bir sorun varsa doğru çözüm takviye kablosu veya harici takviye cihazıdır.
Sık sorulan sorular
Otomatik vitesli araba çekilir mi?
+
Otomatik vitesli araçlar tekerlekleri yerde kalacak şekilde çekilmemelidir; doğru yöntem kayar kasa çekiciyle tam yükleme yapmaktır. Sebebi, motor çalışmadığında şanzımanın yağ pompasının devreye girmemesi ve iç parçaların yağsız dönmesidir.
Otomatik aracı N konumuna alıp çekmek zarar verir mi?
+
N konumu yalnızca tekerleklerin serbest dönmesini sağlar, şanzıman yağlamasını sağlamaz. Bu nedenle N konumunda çekmek ancak üreticinin belirttiği hız ve mesafe sınırları içinde, acil bir çözüm olarak kabul edilir.
Otomatik araç iterek çalıştırılabilir mi?
+
Hayır, otomatik vitesli araçlar iterek çalıştırılamaz. Motor dönmediği için şanzımanda gerekli yağ basıncı oluşmaz ve tekerlekten motora hareket aktarılamaz.
CVT ve DSG şanzımanlı araçlar için kural farklı mı?
+
Hayır, CVT ve çift kavramalı şanzımanlar için de kural aynıdır ve bu şanzımanlar dışarıdan tahrike daha da hassastır. Bu araçlar da platforma tam yüklenerek taşınmalıdır.
Otomatik araç kancalı çekiciyle hiç çekilemez mi?
+
Kancalı çekici ancak tahrik tekerlekleri tamamen yerden kesilerek ve kısa mesafede kullanılabilir. Dört çeker araçlarda bu yöntem uygun değildir; tüm tekerleklerin yerden kesilmesi gerekir.
İlgili rehberler
İlgili hizmetler
Bu içerik Eylül Oto Kurtarma tarafından hazırlanmıştır. Acil bir durumda bize ulaşın.